Previous Next

Een Stad op het Kruispunt van Geschiedenis

16-12-2025

In de hoofdstad van Noord-Macedonië botsen werelden op elkaar  Byzantijns, Ottomaans, Joegoslavisch en hypermodern, en vormen samen een fascinerend, soms controversieel stadslandschap.

Op een heuvel hoog boven de stad, uitkijkend over de brede stroom van de Vardar-rivier, liggen de verweerde muren van het Kale Fort. Het is het oudste gezicht van Skopje, een stad waarvan de geschiedenis net zo gelaagd is als de stenen waarop ze gebouwd is. Hier, op het kruispunt van culturen en tijdperken, heeft elke beschaving haar sporen nagelaten.

Daal je af van het fort naar de stad, dan wandel je letterlijk door de tijd. Aan de oostkant van de rivier ontvouwt zich de Oude Bazaar, een van de grootste en best bewaarde Ottomaanse markten op de Balkan. Smalle geplaveide straten leiden langs traditionele werkplaatsen, hammam's (een hammam is een traditioneel badhuis), moskeeën en karavanserais (een historische herberg). De geur van versgebakken börek en kruiden uit verre landen hangt nog steeds in de lucht. Hier leven eeuwenoude ambachten voort, vaak in familiebedrijven die al generaties lang bestaan.

Steek de Steenbrug over dat is een overblijfsel uit de 15e eeuw en je komt in een andere wereld. Het moderne Skopje is een stad die zichzelf na de aardbeving van 1963 letterlijk opnieuw moest opbouwen. De sporen van het Joegoslavische modernisme zijn nog altijd zichtbaar in massieve betonnen structuren en breed opgezette boulevards.

Toch is het de post-communistische transformatie van Skopje die internationale aandacht heeft getrokken en verdeeld. In het centrum van de stad rijzen tientallen monumenten op, waaronder een kolossaal standbeeld van Alexander de Grote (officieel: “Ruiter op een Paard”), omringd door fonteinenshows en witmarmeren kolonnades. Deze bombastische bouwwoede, onderdeel van het project Skopje 2014, moet de nationale trots aanwakkeren, maar is ook onderwerp van kritiek. Velen zien het als een herinterpretatie van de geschiedenis en een poging tot identiteitspolitiek in steen gegoten.

Een paar straten verderop staat de Porta Macedonia, een neoklassieke triomfboog die een bijna Parijse allure probeert uit te stralen. Het contrasteert scherp met de sobere lijnen van de nabijgelegen overheidsgebouwen uit de socialistische periode. Dit contrast is tekenend voor de stad: Skopje is voortdurend in gesprek met zijn eigen verleden, en het debat is nog lang niet voorbij.

Toch is het deze spanning die Skopje zo boeiend maakt. Het is geen stad die je eenvoudig kunt samenvatten. De orthodoxe Kathedraal van de Heilige Kliment van Ohrid, met haar moderne doch spirituele architectuur, spreekt een andere taal dan de islamitische minaretten van de oude stad, en beide leven vreedzaam naast elkaar.

Skopje is geen openluchtmuseum, maar een levend laboratorium van cultuur en identiteit. De stad blijft zich transformeren niet altijd op een manier die iedereen aanspreekt, maar altijd met een diepgewortelde drang om zichtbaar te zijn, om betekenis te geven aan haar plek in de wereld.